STRIJLAND
Wanneer u op een doordeweekse dag bij ”Strijland” neerstrijkt om van een overheerlijke pannekoek te genieten en het interieur met de vele foto’s ziet, is het bijna niet voor te stellen dat het enkele tientallen jaren daarvoor een verlopen dorpscafé annex pension was.
Om u een indruk te geven over het ontstaan van ”Strijland” gaan we even in de tijd terug en lezen we een stukje geschiedenis, geschreven door een echte Rhedenaar en historicus, Otto Hagen:
Rond 1880 behoorde alles ten oosten van de Groenestraat, bij de Rheder Enk en ten westen onder ”Worth-Rheden”. De omgeving van het latere Café ”Zomerzorg” was prachtig. Men had uitzicht over de goudgele korenvelden en de Posbank was vlakbij. Als in 1886 de spoorlijn verdubbeld wordt en het ”locaaltje” vele malen per dag bij ”Halte Rheden”stopt is het niet zo verwonderlijk dat het idee van een wachtkamer annex pension naar voren komt en wanneer het jaar daarop de Geldersche Stoomtram Doetinchem-Dieren wordt uitgebreid met de lijn Dieren-Velp geeft dat de doorslag. In nauwelijks een maand is het baanvak klaar en rijden 24 keer per dag de stoomtrammetjes langs de kleine dorpjes verscholen in het groen. Op 30 juli 1887 wordt met een versierde feesttram de lijn geopend en in augustus vervoert men al meer dan 27.000 bezoekers. In 1888 begint men met de bouw van Café, wachtkamer en pension ”Zomerzorg”.
Een in Reeuwijk wonende timmerman gaat in Rheden in de kost. Zijn naam: Hermanus Strijland. ‘s Avonds maakt Hermanus wel eens een praatjemet boer Lamers, eigenaar van de grond en al gauw bemerkt onze timmerman dat er voor zijn vrouw en acht kinderen meer brood zal zitten in een goed lopend pension dan in zijn vak van timmerman. In 1889 is het huis klaar en komt Hermanus met zijn vrouw Beltje Dompeling en hun kroost van acht kinderen naar Rheden. Hun huisraad arriveert de volgende dag met een grote kermispakwagen bespannen met twee paarden. Vader en moeder Strijland, beiden in de vijftig, pakken de zaken meteen goed aan, daarbij ijverig geholpen door hun kinderen en zelfs in korte tijd worden zowel ”Pension Zomerzorg” als ”Halte "Strijland” een begrip. Velen komen er nu achter waar Rheden ligt en als ”Strijland” adverteert met ”uitstekende referenties” overdrijft hij helemaal niet.
Een bekende Nederlandse familie die er voor 2 maanden kamers huurt neemt de piano maar mee. De trouwlustige kinderen Strijland boften; in het café vanvader en moeder werd op feestelijke wijze hun bruiloft gevierd en er is daar trouwens wel meerfeest. Bij de troonsbestijging van Wilhelmina in 1898 staat heel Rheden op zijn kop. Twee erebogen overspannen de Groenestraat en op de hoekbij de Arnhemseweg, bij pension ”Slotboom” speelt het Rhedens Fanfare Corps de sterren van de hemel. Daarna trekt men zingend naar ”Strijland”. De pensiongasten vinden deze luide oranjeliefde wel wat tever gaan, maar genieten toch mee van dit dorpse gebeuren. Ook de Rhedense kermis die als vanouds op 22 september op St. Mauritiusdag wordt gehouden brengt evenals het Koninginnefeest veel mensen op de been. Het vogelschieten werd gehouden op de Schietbergseweg daar waar nu ”Prinsheerlijk” is en natuurlijk verbleven vele ”feestgangers” in ”Strijland” om hun dorst te lessen. Voor vader en moeder Strijland waren dat gouden dagen. Dochter Nel heeft intussen haar eigen weg gekozen en trouwt met Dick Beumer. Uit dit huwelijk worden drie dochters geboren: Dick, Beltje en Nel. Al gauw moeten deze drie jonge kinderen hun ouders missen en zij worden naar de gewoonten van die tijd verdeeld over de ooms en tantes. Ook de grootouders Strijland zijn dan inmiddels overleden en tante Elisabeth die in 1919 met Johannes Everhardt trouwneemt de zorg voor Nel en het pension op zich. Haar man, die eigenlijk varkenskoopman is wordt daarbij caféhouder. Hoewel ”Ome Hannesen tante ”Betje” Nel nu als hun eigen kind beschouwen, heeft deze geegemakkelijk leventje, maar juist aan haar, als laatste van de Strijlands, bewaren veel Rhedenaren goede herinneringen.Ze heeft het vriendelijke en muzikale van de Beumers en het kordate en praktische van de Strijlands. Haar kookkunst wordt wijd en zijd bekenden haar vriendelijkheid al evenzeer. Dit alles komt het bedrijf zeer tegoede, te meer, doordat na de verbouwing van de boven verdieping een ruime pensionaccommodatie aanwezig is. Het pension loopt uitstekend en het cafégedeelte zit vaak stampvol. Bij de onthulling van de Posbank op 4 mei 1921 kunnen éde stoomtram én Everhardt met de zijnen de drukte nauwelijkverwerken. Overigens staat de techniek niet stil en in 1924 verschijnede gele bussen, hoewel de tram nog lang niet heeft afgedaan. In 1926 wordt zelfs de motortram in gebruik genomen. Voor al dit schoonkoopt men te voren kaartjes en een pilsje in Strijland. Na de ziekte en overlijden van tante in 1933 zet Nel het beheer over het pension op onovertrefbare wijze voort. Ze trouwt met Lammert Nijenhuis, eveneens een bekend Rhedenaar. Meerdere verenigingen in het dorp hebben veel aan haar te danken en op allerlei manieren ontplooit zij haar artistieke gaven. In januari 1948 is ze één van de oprichters van de Bond van Plattelandsvrouwen, afd. Rheden. Bij de ingebruikneming van het station Rheden in 1952 draagt zij, tot genoegen van de Spoorwegdirectie een prachtig gedicht voor. Onder voorbehoud dat zij (Nel) tot zijn dood voor hem zal zorgen schenkt Johannes Jurjen Everhardt het cafébedrijf aan Nel. Veel pensiongasten verbleven voor korte of langere tijd in het pension. Onder hen Cornelis (Kees) Groenewoud. Daarvoor woonde hij op Midden-Heuven. Een van de liefste wensen van Nel was de aankoop van pension Strijland. Deze gaat echter niet in vervulling. De prijs was te hoog en het pand gaat in ”vreemde handen” over. Tja, en dan moeten ze ”Strijland” verlaten waar ze zoveel goede jaren hebben doorgebracht. Het lukt hun gelukkig het huis er naast te kopen. Het moet nodig worden opgeknapt, maar het ligt wel naast ”Strijland”. Daar hopen ze nog vele jaren in de Groenestraat te slijten: het mag echter niet zo zijn. Nel en haar man overlijden beiden op 56 jarige leeftijd. ”Nel Beumer”? zullen oudere Rhedenaren zeggen, ”Nel Strijland bedoel je zeker”.
Het verhaal van Strijland is nog niet af, maar misschien kunt u, na een heerlijke pannenkoek in Strijland, het boekje bemachtigen met leuke anekdotes en verhalen vanaf 1888 tot heden.
